Wolica Kozia HISTORIA

Historia

Wokoło gęsto borami zasłoniona
miła dla oka
z romantycznie położonym
nieczynnym już młynem

napis na widokówce Wolicy Koziej pochodzącej z 1908 roku

Położenie wioski związane było z obecnością strumyka wzdłuż którego powstawała zabudowa. Osada istniała już w XIV wieku choć wymieniona z nazwy jest później. Wioska przez wszystkie wieki była zamknięta tzn. posiadała zwartą zabudowę z uwagi na ukształtowanie terenu „w dolince nad strumykiem” nie „rozrastała się” na boki. Niektórzy do dzisiaj mówią, że aby wyjść z Wolicy Koziej trzeba zawsze iść pod górę. Do czasu powstania studni strumyk służył mieszkańcom za podstawowe źródło wody. Obecnie wieś jest zwodociągowana i skanalizowana, a strumyk płynie jak płynął...

WZMIANKI

Rok 1410 - pierwsza wzmianka o Wolicy Koziej pochodząca z zapisów w kościele w Dębnie. Wioska jest wymieniana jako jedna z miejscowości zobowiązana do płacenia na rzecz kościoła. Wieś należała do dóbr nowoniejskich, ale parafię miała w Dębnie (do dnia dzisiejszego należy do parafii w Dębnie).
Rok 1578 – Wolica jest wzmiankowana przy okazji, jako część dóbr nowomiejskich których właścicielem (tej części z Wolicą Kozią) był Kacper Rozdrażewski herbu Doliwa.
Rok 1809 – z Boguszyna do Warszawy przez Wolicę Kozią jechał na obrady sejmu Ludwik Szczaniecki (właściciel tamtejszych dóbr).
Rok 1815 – przez Dębno przejeżdżał podkomorzy Wacław Mazowiecki (aż z Bawarii), niestety zmarł w Wolicy 13 sierpnia, a dwa dni później pochowany został w Dębnie. Podano przyczynę śmierci (puchlina).

OBIEKTY
[Rozmiar: 14514 bajtów]

DWA MŁYNY WODNE

Młyn Wilczki zlokalizowany na obecnych Wilczkach był napędzany strumieniem spływającym z pobliskiego wzgórza oraz młyn Roch (obecnie w tym miejscu znajduje się gospodarstwo z zagrodą koni) napędzany strumieniem przepływającym przez wieś.
Pierwsza połowa XIX wieku to okres największego rozkwitu młynów.
Rok 1840 - dobra nowomiejskie w tym Wolicę Kozią kupuje Herman Kenneman późniejszy założyciel Związku Kresów Wschodnich czyli „Hakaty”. Zmienia się sposób gospodarowania na roli. Powstają nowe folwarki i gospodarstwa wielkoobszarowe. Wprowadzono możliwość wykupu (uwłaszczenia). Młyn Roch funkcjonował jako folwark.
Rok 1849 - notatka na temat konfliktu między Kennemanem a właścicielem „Rocha”. Dosłowny zapis brzmiał następująco: Dominium Klęka na oblewanie łąki odebrało wodę, która mi z dawnych czasów na pędzenie młyna służyła.
Pod koniec XIX wieku młyn już nie pracował, w myśl przysłowia „co po młynie jak woda nie płynie”.

HUTA SZKŁA

Huta szkła – zlokalizowana była na wysokości Wilczków na wzgórzu przy strumyku, tam mieściły się piece do wytapiania szkła.

PORT RZECZNY

Port rzeczy na Warcie -jest wzmiankowany przy okazji wywozu produktów z huty szkła. ( gdzieś na zakolu „starej Watry”)
Dawniej Warta płynęła innym korytem, stąd wzmianka o pobliskim porcie. Układ koryta Warty był przyczyną lokalnych powodzi zwłaszcza w czasie roztopów. W 1880 roku bieg Warty został uregulowany, od tego czasu płynie ona nowym korytem.

KRZYŻ W LESIE

Krzyż w lesie – jest nieznanego pochodzenia, przetrwał wojnę. Możliwe, że ma związek z mogiłą powstańców z 1848 roku. Na bitwę pod Miłosławiem (przegraną) przechodziło tędy ok. 1200 osób z obozu w Nowym Mieście, wracali prawdopodobnie tą samą drogą.

WIATRAK

Według przekazów ustnych na górze przy drodze do Dębna znajdował się wiatrak, prawdopodobnie przed Wilczkami.

STATYSTYKI

Rok 1843 - 21 domów, 254 mieszkańców w samej w samej wsi oraz 14 osób w młynie Wilczki i 13 osób w młynie Roch. Młyny figurowały w spisie jako oddzielne miejscowości. Wieś oraz Wilczki zamieszkiwali katolicy, a młyn Roch - ewangelicy.
Rok 1890 -33 domy, 308 mieszkańców, 13 osób w młynie Roch i 17 w młynie Wilczki.
Rok 2007, 28 sierpnia - 48 domów, 181 mieszkańców.

INNE

Pod koniec XIX wieku do wsi należało prawie 350 ha ziemi.
W XIX wieku właściciel wsi w trakcie podziału gruntów wyodrębnił 11 ha tzw. ziemi „szkolnej” oraz fragment gruntu we wsi, który miał służyć na pobudowanie szkoły. Przez około 100 lat mieszkańcy uprawiali tę ziemię jako wspólną ziemię wiejską.
W 1947 roku w ramach reformy ziemię „wspólną” rozdzielono.
„Wald Winkel” (Leśny Zakątek) taką nazwę miała Wolica w okresie II wojny światowej.
„Polska Szwajcaria” - dawna nazwa obszaru od Raszew do Nowego Miasta. Nazwa prawdopodobnie wzięła się stąd, że (oprócz pagórkowatego leśnego krajobrazu) stojąc na górze Żerkowskiej było widać Polskę, granica była na Prośnie.

Oprac. na podstawie zapisków ze spotkania z p. Eugeniuszem Czarnym, które odbyło się w Wolicy Koziej w październiku 2005 roku.

Strona optymalizowana dla przeglądarek Firefox, Opera oraz Internet Explorer kontakt: admin@wolicakozia.pl